Kernowek

Tosta

Kesparow

Tosta yw ragdres kesoberans yntra kanasow gonisogethek yn lies kemeneth yeth vinoryta war arvor Atlantek. An kesparow a wrug rann yw: A Mesa Pola Normalización Lingüistica, Donostia / San Sebastián 2016, Sabhal Mòr Ostaig, Afûk, Euskaltzaleen Topagunea, Ag Cothú Na N-Ealaíon Sa Ghaeltacht and Depotación Da Coruña.

Kernowek

Tosta

And band Tosta

An band Tosta yw orkestra selys war dhyffranster hag ynno ilewydhyon ha kanoryon dyworth Alban, Galisi, Frystir, Kembra, Kernow, Pow Bask hag Iwerdhon neb yw gans hwans kemyski ha kevrenna aga gwreydh ilowek rag aga dasnowedhi oll war-barth, ha dri aga gonisogethow byghan dhe dhyffranster a ilow.  Ragdres/hunros ughelhwansek eth ha bos gwir warlena.  Artydhyon neb yw a-vri aga gwlasow, gans bri ughel ilowek hag ober keswlasek eth war-barth.  Wosa misyow a ober, an band Tosta a wrug tro ‘kynsa skinyans’ warlena may hwrons i sewna yn fryntin.

www.tostabanda.com

Kernowek

Tosta

En gid Tosta

Profyans hewul rag kanasow wonisogethek neb a ober gans ragdresow keswlasek hag ynwedh y fynn avonsya gwriansow dyghtya yw revronsek dhe yethow minoryta.

Kernowek

Tosta

An dhogvennek Tosta

Dhe 21sa mis Hwevrer 2017, Dydh Keswlasek Mammyeth, an seyth kemeneth yeth vinoryta a wrug kemeres rann yn Tosta a ostyas dogvennek kynsa skinyans kettermyn a-dro dhe Tosta.  Dogvennek a-dro dhe fatel wra yeth vyghan kevewi ha piga an awen.  Trubyt dhe dyffranster yethek ha gonisogethek yn Europa.  Lewydh: Jorge Fernandez Mayoral.

Kernowek

Tosta

Nowodhow

An ragdres Tosta o derivasys yn nowodhow yn pub seyth ranndir.  Omma y hyllir kavos nowodhow a-dro dhe’n ragdres.

Kernowek

Tosta

Derivas diwettha & derivas arvreusyans

Omma y hyllir kavos skrifennow a-dro dhe’n derivasans hag arvreusans ragdres Tosta.

Cymraeg, English, Euskara, Frysk, Gaeilge, Gàidhlig, Galego, Kernowek

We are very happy to present the members of the TOSTA-band to you; an international collaboration full of music! From each of the seven TOSTA-regions there is one band member. Together they are playing at each TOSTA festival organised in all the participating regions. Meet the band!

  

Kernowek

Ow godrigans yn Enys Sky re worfennas lemmyn hag yth esa boghes termyn rag daswel ow thermyn.

Yth o marthys dhe gamma yn tyller mayth o an kynsa yeth Gwydhalek (yth esa pegh dhymm rag herdhya tus kewsel Sowsnek ragov vy).  My a dyb bos meur dhe les, mar kwra yeth vyghan tevi, y tal bos leow avel omma, mayth hyllir beudhi y’n yeth yn tien – yma hwans dhymm bos le an par ma rag Kernewek!  Yth o dhe les yn despit moy kowsoryon dhe Wydhalek, hag yn unn fordh yeth ‘moy yagh’, hwath hi a wra dos er bynn keth kaletteryow avel Kernewek, kepar ha dout a-dro hy bri ow pesya, ha dyffransow yn tybyans a-dro dhe furv yethek eun.

Kernowek

Tosta

Kemeniethow mellys gans Tosta

An enys Tosta yw lies kemenieth, oll gans aga istori, honanieth ha yeth aga honan.

 

An kemeniethow

Alba – Alban

An Ugheldiyow hag Enesow Alban yw rannvro varthys ha divers.  Kudha a-dro 15 000 mildir pedrek – moy ages hanter Alban – ymons i tre rag poblans a-dro 500 000.  An hanow Gwydhalek rag an Ugheldiryow, A’ Ghàidhealtachd, dre hengov y’ga mysk  Enesow West hag Ugheldiryow hag Enesow an dhew, yndella ow kul dyffrans dhe’n iseldiryow Alban.  Brassa rann an enesow war’n arvor west yw poblys gans Lewis hag Harris bos an brassa ha moyha poblys.  Pub enys ha pub kemenieth a’n jeves gnas y honan.

Yn diwettha 20 bledhen yth esa dasserghyans yn Gwydhalek, dre vras gans adhyskans dre Wydhalek bos meur gerys, gans trevow ha citys Iseldir gans ynkressyans yn Gwydhalegyon.  An movyans gonisogethek ma, yn arbennek yn Grogys Kresel, re wrug ri lavar ‘Gwydhalekva Veurra’ awos bos hwans rag skolyow dre Wydhalek hag omgryjyans y’n yeth ha grassans a wonisogeth, ilow hag artow Gwydhalek.

 

Cymru – Kembra

Kembra yw gwlas yw rann an Ruwvaneth Unys.  Kevys yw yn Enys Breten Veur.  Yth yw onan an hwegh kenedhel Geltek, hag yth yw dhe’n west a Bow Sows, ha dhe’n est a’n Mor Iwerdhonek hag Iwerdhon.  Penncita Kembra yw Cardiff [Kardydh], aswonnys yn Kembrek avel Caerdydd.  An yethow meur  kewsys yn Kembra yw Kembrek ha Sowsnek.  Tamm yn-dann tri milvil berson a drig yn Kembra, ha brassa rann trigys y’n deghow hag est.  Pobel kembrek yw pur brout a’ga gwlas.  An kynsa pobel yn Kembra dhe omhenwel ‘Kembrek’ o an Geltyon.  An Geltyon a drigas yn Kembra wosa an Romanes dhe asa yn 5es kansbledhen.  Kembra a’n jeves arvor yw 1680 mildir yn hir. hag yth yw an wlas hy honan 20,779 km2 hy braster.  Yma’n ughella menydhyow yn Kembra yn Gwynedd [Gwynnedh], y’n kledh-west, hag y’ga mysk Snowdon [An Erva] (Yr Wyddfa), an ughella bann yn Kembra orth m (3,560th).

 

Euskal Herria – Pow Bask

An Pow Bask, dell lever an hanow, yw gwlas an Vaskyon (pobel) ha’n Baskek (yeth).  Yth yw formys gans seyth pennsevikedh, ha tyllerys yntra an statow Spaynek ha Frynkek, y’n kledh-est a’n pennenys Iberiek.  An Mor Kantabriek a wolgh arvor yn Kledh.

An Wlas yw kevrennys yn teyr rannvro vynystraynya.  Yn stat spaynek, ni a yll kavos an Kemenieth Vask Omdhyghtya (kuntellys yw; Bizkaia, Araba ha Gipuzkoa) ha’n Governans Pennsevigedhek Navarre.

Baskek yw an yeth sodhogel y’n kynsa kemenieth, mes yth yw sodhogel yn unn rann y gila.  Yn stat frynkek, war leuv aral, an pennsevigedhow Lapurdi, Behe Nafarroa ha Zuberoa yw rann asran Pyreni Atlantek.  Nyns yw Baskek sodhogel omma.  Pow Bask a’n jeves 3.000.000 trigoryon.  Herwydh kedhlow kevadow 27% a’n poblans a yll kewsel Baskek ha 14% hy honvedhes.

 

Fryslân – Frystir

Frystir yw pennsevigedh a’n Iseldiryow.  Yma poblans a 650,000 hag enep yn tien a 5,749 km2 (2,220 mil. ped.).  Penncita an governans pennsevigeth yw cita Leeuwarden / Ljouwert yw Penncita Gonisogeth Europek yn 2018.  An bennsevigeth yw kevrennys a-berth yn 24 burgethow ha gans unnek cita.

Frystir a dhallethas omdhiskwedha yn lent a-dro dhe 400–200 KOK aswonys rag hy breyer triga drehevys avel defens er bynn an mor.  Yn dalleth a’n Osow Kres, y teuth an wlaskor frystirek dh’y ughboynt, ow lesa dyworth pyth yw Pow Belj dhe’n Avon Weser yn Alban, gans hy kresen yn tre genwerth sewen Dorestad.  Kansbledhenyow diwettha Frystir a gollas y anserghekter ha mos ha bos rann ruvaneth unys a’n Iseldiryow avel pennsevigeth Frystir.

 

Gaeltacht – Iwerdhon

An lavar ‘Gaeltacht’yw devnydhys dhe dhiskwedha ranndiryow yn Iwerdhon mayth yw an yeth iwerdhonek a rann vras a’n poblans teythyek.  An Gaeltacht a gudh rannow ledan a gontethow; Donegal, Mayo, Galway ha Kerry – oll a-hys arvor an west – hag ynwedh rann kontethow; Cork, Meath ha Waterford.  Yma ynwedh hwegh enys poblys.  Poblans dien an Gaeltacht yw 100,716 (Niverans 2011).  A-dro dhe 15,300 a’n poblans ma a drig a-ji an istrevow tevi Galway City.

 

Galiza – Galisi

Galisi yw tir tyllerys yn north-west a’n Bennenys Iberiek.  Yma or dhe’n kledh gans an Mor Kantabriek, dhe’n dyghow gans Portyngal, dhe’n howlsedhas gans an Keynvor Atlantek ha’n howldrevel gans an kemeniethow spaynek Austurias ha Castile-Leon.

Ny wra tiredh dyghtyans galisiek hedhyw fyttya poran gans istori galisiek.  Y’n nans Eo-Navia (Asturias), yn Bierzo (pennsevigeth Leon) hag yn Portelas (Zamora) an yeth ha gonisogeth alisiek a bes dhe dhurya hedhyw, mes gans lies problem.  Y’n nans Xálima (Cáceres, Extremadura) yma eghen a yeth alasiek devnydhys.

Enep dien a’n dyghtyans lemmyn Galisi yw 29,574 km2 ha’y foblans lemmyn yw 2,724 544 triger.  Gans an poblans, y tal bos merkys omdhivroans o tennys Galisi dres rann hy istori hag y tur hedhyw.

An restrans tir yw gnasys gans poblans lesys ha strothur gans pluwyow ha ranndiryow.  An penncita yw Santiago de Compostela [Sen Jago a Gompostela].

 

Cornwall – Kernow

Agan tir, Kernow, yw an bennenys korn-furvys a ystyn a-berth yn Atlantek dyworth soth-west Breten Veur.  An ger ‘Kernow’ a yll bos treylys avel ‘estrenyon y’n korn’ – yth yw an styr ma a ‘estrender’ po dyffrans dyworth Pow Sows, yn fenowgh, a wra agan styrya ni.  Yn istori agan diwysyansow dhe les o balweyth ha pyskessa kynth yw an dhew byghanhes yn tramatek.  Poblans Kernow yw tamm moy ages 500,000 ha le ages 40% a’n poblans omstyrya avel kernewek.

Kernowek

Tosta

Yethow kewsys war Dosta

An yethow kewsys war Enys-Tosta yw an yethow ranndiryow a gemmer rann yn ragdres Tosta.  I yw byghan, po yethow le kewsys.  Pub rannvro a dhevnydh yeth hy honan der an wiasva ma pan dhyllo taklow nowodhow.  Mar mynnowgh hwi gwel meur oll an taklow nowodhow dyllys yn unn yeth saw klyckyewgh war onan an leppigow yeth.  Rag brassa rann a daklow nowodhow y hyllowgh kavos berrskrif yn Sowsnek ryb an erthygel leun.

 

An yethow

Cymraeg – Kembrek

Tamm moy ages hanter milvil berson kembrek yw kewsoryon naturek, niver owth ynkressya lemmyn kynsa prys rag lies bledhen.  Nans yw yn istori, Kembrek o kewsys ynwedh dres Pow Sows kledh hag Alban dyghow, mes dres kansbledhenyow polisiow governans predennek re assayas distrui an yeth yn Kembra – hag y fyllis.  Bibel William Morgan, dyllys yn 1588, a warias rann vras skwirhe ha gwitha an yeth.  An movyans protestya Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (Kowethas an Yeth Kembrek) re wrug meur a-ban 1962 dhe dhasserghi an yeth, yw dyskys yn pub skol oll yn Kembra, gwithys dre lagha, ha gallosek y’n media PW ha radyo y’ga mysk.

 

Euskara – Bask

Bask, po Euskara, yw an yeth Pow Bask.  Yth yw kewsys west a’n Pyreniow, dew du or a’n statow spaynek ha frynkek.  Yma ogas 900.000 kewser.  Mes nag yw sodhogel yn oll an tiredh ytho sprallys yw tremenans an yeth yn nebes rannvroyow.

Yn 1968 akademi sodhogel yeth vaskek, Euskaltzaindia, a akordyas sel rag Baskek unys.  An eghen skwirhes a’n rannyethow  Baskek yw lemmyn devnydhys yn mynystrans, system adhyskans, media ha ober gonisogethek.  Gans an movyansow soshyel divers dresan diwetha 50 bledhen, yma’n yeth ow tasserghi.  Yn eur ma, skolyow may hyll fleghes dyski Baskek (ikastola), skolyow lytherennekheans rag tevogyon, keskowethyansow teythyek a ober rag an yeth, korfow gonisogethek po fordh dhe lesa re beu gwrys.   Yma hemma ow tri kammow a-rag war-tu an skians ha normalheans a’n yeth.  Ytho, an challanj yw dhe ynkressya niver a gewsoryon y’n termyn a-dheu yn ogas.

 

Frysk – Frisiek

Frysk po Frisiek yw kewsys gans 450,000 den hag yth yw onan an dhiw yeth sodhogel yn Iseldiryow.  Dyworth 650,000 triger a Frystir 94% a yll konvedhes Frisiek kewsys, 74% a yll kewsel Frisiek, 75% a yll redya Frysiek, ha 27% a yll y skrifa.  An yeth frisiek yw moy ages 1,500 bloodh hag yth yw yeth Jermanek, kevrennys yn ogas dhe Sowsnek Koth.  An yeth frisiek west yw gwrys a nebes rannyethow keskonvedhadow.

Rag moy ages hanter an drigoryon a’n bennsevigeth Fristir, 55%, Frisiek yw an yeth yeythyek.  Heb devnydhya Frisiek avel kynsa yeth, yth yw kewsys avel nessa yeth gans ogas 120,000 den.  An yeth frisiek yw devnydhys dres an kemenieth frisiek.

 

Gàidhlig – Albanek

Gwydhalek Albanek yw an yeth hengovek a’n wydhalegyon, ha’n yeth istorek a’n brassa rann Alban.  Yma hi kewsys heb lett yn Alban a-ban a-dro dhe 4sa kansbledhen OK hag yth yw onan kotha yethow skrifys yn Europa.  Gwydhalek a’n jeves hengov rych dre anow, awos hy bos yeth gonisogeth vardhek an kordhow Ugheldiryow rag lies kansbledhen, hag yma lies gool a verkya rychter a lien, ilow ha kan Wydhalek hedhyw.

Adhyskans dre Wydhalek a dhallathas diwetha rann 20ves kansbledhen hag an govyn rag skolyow dre Wydhalek a bes ynkressya.  An niverans 2011 a dhiskwedh bos niver kewsoryon yeth wydhalek yn Alban – 58,000 – re stakhes ogas orth mynsow niverans 2001 dre vras awos bos adhyskans dre Wydhalek.  Gorsav radyo Gwydhalek BBC Radio nan Gàidheal re wrug oberi a-ban 1980ow hag y tallathas an ganel bellwolok bysyel, BBC Alba, yn 2007.

 

Ghaeilge – Iwerdhonek

Iwerdhonek yw yeth Keltek.  Lies skoler a grys bos Iwerdhonek kewsys yn Iwerdhon rag moy ages 2,500 bledhen.  An kotha remnantys a Hen Iwerdhonek eus genen ni yw skrifans war veyn Ogam dyworth 5es ha 6ves kansbledhen.  Bri Iwerdhonek avel yeth veur o kellys yn 15ves ha 16ves kansbledhen.  Yth esa esa an yeth orth poynt merwel wosa an nown meur.

Dasserghyans an yeth a dhallathas yn 19ves kansbledhen hag yth avonsyas Iwerdhonek gans stat ha korfow erel a-ban ena.

Imaj an yeth iwerdhonek re janjyas yn feur nans yw nebes bledhenyow.  An yeth iwerdhonek yw yeth dedhyek a’n gemenieth yn rannvroyow Gaeltacht (ogas 66,238 den)

herwydh Niverans 2011.  1.77 milvil dhen y’n Poblegeth Iwerdhon a yll kwesel Iwerdhonek.

 

 

Kernewek

Agan yeth, Kernewek, yw onan yn teylu Keltek a yethow, kevrennys yn ogas dhe Vretonek ha Kembrek.  An termyn dyworth 1200 dhe 1600 OK o martesen an ughboynt rag Kernewek gans dramaow meur kryjyek bos performys yn lies plen an gwari.

Mes an Dasfurvyans a dhros devnydhans herdhys a’n Sowsnek yn eglos.  Yn 1549 an gernowyon a rebellyas ha lies mil gerneweger a veu ledhys.

Dhe rann a-varr nownsegves kansbledhen an yeth re verwis avel yeth kemenieth, kynth esa nebes pobel, krev aga bodh, neb a ventenyas les.  Lemmyn, yth yw an yeth unnnweyth arta yeth vew hag yth yw hi rann veur a les yn hwir a’n honanieth pobel gernewek.

 

 

O Galego – Galisiek

Galisiek yw yeth romans. Y tallethas a-dro dhe ethves kansbledhen avel displegyans a Latinek kewsys y’n bennsevigeth a Gallisi.  Dres an Osyow Kres an yeth a Allisi hedhyw ha Portyngal north yw an keth.  An kildennans lent a allos politek gallisiek ha’n surheans a honanieth portyngalek kresys war Lisbon a wra gweres omdhiswedha an kynsa dyffransow (byghan yn yethek), krevhes dre gemeres hynsow dyffrans yn kansbledhenyow diwetha ha gans gwask dyworth Spaynek war yeth allisiek.

Wosa an Osyow Kres, Gallisiek yw arweskas ha’n devnydhyans a Spaynek yw herdhys yn pub le a allos.  Gallisiek o yeth brassa rann a’n poblans mes nag o skrifa daskevys bys dhe’n kresen nownsegves kansbledhen.  Yn 1980 yth yw passys Laghen a Omrewl a aswon bri kes-sodhogel a’n yeth allisiek.  Y talleth dhe wul lagha bos devnydh a’n yeth rag surhe Gallisiek yn ranndiryow dyffrans a gemynieth, mes nag o an lagha ma styrys yn ta ha yth o ekludys Gallisiek dyworth lies ranndiryow kowethas.  Despit avonsyans yn degbledhen agynsow, an uskisheans yn koll a gewsoryon yn ranndiryow trevel hag yn mysk fleghes yw prederus.

 

Kernowek

Tosta

A-dro dhe’n Tosta

Tosta yw ragdres kesoberi yntra kannasow gonisogethek yn lies kemeneth yeth vyghan a’n arvor Altlanek Europa, a wra bos onan an kannasethow ow viajya Donostia / San Sebastian 2016, Pennsita Gonisogethek Europa. An ragdres a worr warbarth avonsyans awen, merkyans diffranster yethek ha gonisogethek ha’n dyghtyans mantolys a yethow teythyek yn ragdres keswlasek.

Lees meer

Kernowek

Dydh da/Shin thu!

Yth esen vy omma orth Sabhal Mor Ostaig yn Enys Skye rag seythen lemmyn.  Pan wrug vy dos yn kynsa yth o diwedhes yn nos, ytho na allis vy gweles an tirwel.  Nessa myttin pan ygeris vy an kroglennow y hwrug vy ogas klemdera gans an gwel!  Yma’n Kolji poran war an arvor ha dres an mor yma  tir bras gans menydhyow ergh-toppys.  Del hevel yth o koynt mires dresw an pyth a wonn vy bos tir rag gweles moy tir.  Yth yw moy avel avon bras.  Bos dyworth Kernow, moy usys yw dhymmo vy mires dhe vor ha kavos gorwel nag yw terrys, mes yn Sky dhe bub tu yma tir – po an bras tir po enysow erel.

Yth esen vy ow tybi a-dro dhe’n rychter marthys a hwedhlow Gwydhalek ha kanow ha lavaryow dyworth an lyverva hag argh  ‘Tobar an Dualchais’.  Meur dhe les yw kavos neusennow kemmyn gans hwedhlow kernewek hag ynwedh kavos taklow nowydh yn tien dhymmo vy.  Didheurek yw palas a-berth yn bysyow Maighdean Mhara, Sruth na Fir Ghorm ha Sliochd nan Ron. Meur dhe vos awenys!

Zenna Tagney

 

  

Kernowek

Artydh frisek Aukje Schaafsma a wra oberi y’n dre arvorek Aberfala war’n arvor dyghow Kernow west.  Yma hy studhla nebes meterow dyworth heyl, y hwrussyn ni hy gelwel rag oberi war an treth ha gans mordidow, hag ynwedh gans pobel ha yeth.  Gwedhen Owr a wra hy homendya dhe vagas ledan a bobel: kernewegoryon, artydhyon deythyek, gwrioryon ha performoryon, keuryow, pobel gans hwedhlow marthys… Wosa dynnargh kolonnek kernewek dyworth an Kowethas, y hwren ni hy hoola ha diwros, hy bos omglewes tre y’n mor ha war’n arvor.

  
Load more